X
تبلیغات
گروه زمین شناسی - سونامی چگونه ایجاد می شود؟

گروه زمین شناسی

سونامی چگونه ایجاد می شود؟

سونامی
   زمین شناسی سونامی
پدیده سونامی چگونه بوجود می آید؟ پدیده سونامی در واقع به حرکات عظیم امواج دریا گفته می شود که برروی بستر اقیانوسها بوجود می آید. این حرکات می تواند ناشی از یک زمین لرزه ، فوران آتشفشانی وسیع و یا یک زمین لغزه در اعماق آب باشد. از سوی دیگر ، تاثیرات یک شهاب سنگ بزرگ نیز می تواند رخداد این پدیده را به دنبال داشته باشد. سرعت حرکت امواج سونامی به حدی است که بر اثر آن امواج مهیب بزرگی بر آبهای کم عمق سواحل ایجاد می گردد.
زونهای فرورانشی از مناطق پرخطری هستند که احتمال بروزپدیده سونامی در آنها بسیار است.
پدیده سونامی غالبا بر اثر زمین لرزه هایی که در مناطق فرورانشی رخ می دهد ایجاد می گردد. در این مناطق یک صفحه اقیانوسی با اعمال فشار ناشی از نیروهای تکتونیک صفحه ای به درون جبه فرو می رود. تا زمانی که بر اثر افزایش اصطکاک بین صفحه فرورونده و صفحه رویی ،ازفرورانش اهسته و پیوسته جلوگیری شده و صفحات به یکدیگر می چسبند.



پديده سونامي در واقع به حرکات عظيم امواج دريا گفته مي شود که برروي بستر اقيانوسها بوجود مي آيد.


انرژی لرزه ای انباشته
همچنان که صفحه چسبنده به حرکت خود به درون جبه ادامه می دهد ، این حرکت موجب تغییر شکل آهسته صفحه رویی می گردد. نتیجه این تحولات انباشتگی انرژی، مشابه انرژی ذخیره شده در یک چشمه متراکم است. این انرژی می تواند در صفحه رویی با گذشت مدت زمان طولانی- دهه ها و حتی قرنها بعد انباشته گردد.




زمین لرزه ایجاد کننده سونامی
انرژی در صفحه رویی ذخیره می شود تا جایی که فراتر از نیروهای اصطکاکی بین دو صفحه چسبنده می گردد . تحت این شرایط ، صفحه رویی مجددا به سرعت به حالت آزاد اولیه خود باز می گردد. این حرکت ناگهانی موجب بروز پدیده سونامی می گردد- چرا که حرکت بسیار عظیمی را در آبهای رویی ایجاد می کند. البته به طور همزمان ، نواحی درون مرزی صفحه رویی به طور ناگهانی به عقب کشیده می شوند.




امواج سونامی به سرعت از مرکز زلزله منتشر می شوند
انتشار امواج به سمت بیرون از نقاطی که زمین لرزه روی داده است، آغاز می گردد.بخشی از آبها به سمت حوضه های اقیانوسی پیش می روند و به طور همزمان با پیشروی سریع به سمت خشکیها خطوط ساحلی را به زیر آب می برند.




پیشروی سریع امواج اقیانوسی در سرتاسر حوضه اقیانوسی
امواج سونامی به سرعت درسرتاسر اقیانوس پیش می رود. نقشه زیر نشان می دهد چگونه یک زمین لرزه موجب ایجاد پدیده سونامی در سواحل شیلی در سال 1960 گردیده است که بر اثرآن امواج در آبهای اقیانوس آرام پیش رفته و ظرف حدود 15 ساعت به سواحل هاوایی و در کمتر از 24 ساعت به سواحل ژاپن رسید.




قطار موج سونامی
بسیاری از مردم این اعتقاد نادرست را دارند که امواج سونامی به صورت تک موجی هستند، حال آنکه اینطور نیست و آنها قطاری از امواج را تشکیل می دهند. منحنی زیرپدیده سونامی Onagawa در کشور ژاپن که همزمان با زمین لرزه شیلی در سال 1960 آغاز شد را ترسیم کرده است. در این منحنی، محور افقی زمان و محور عمودی سطح آب را نشان می دهد.به بالا و پایین رفتن نرمال سطح اقیانوس بر اثر پدیده جذر و مد که در اولین مراحل ثبت به دست آمده است ، توجه داشته باشید. سپس تعدادی موج را مشاهده می کنید که در مقایسه با موجهای نرمال کمی بزرگتراند و توسط موجهای بزرگتر دیگری دنبال می شونند. در بسیاری از پدیده های سونامی، سواحل به شدت تحت تاثیر امواج بزرگی که مکررا کوبیده می شونند، قرار می گیرند.
در مجموع ابزارهای بالا نشان می دهند چگونه پدیده سونامی ایجاد می شود و چگونه امواج آن با سرعت زیادی در سرتاسرحوضه اقیانوسی پیش می روند.


 بر گرفته از پایگاه ملی داده های علوم زمین کشور
+ نوشته شده در  سه شنبه بیست و پنجم آبان 1389ساعت 10:20  توسط  رجبی  |